Związek bez deklaracji – ile czekać na jasną odpowiedź?

Związek bez deklaracji nie zawsze oznacza problem

Brak oficjalnej etykiety nie musi oznaczać, że ktoś wykorzystuje drugą osobę albo boi się zaangażowania. Na początku znajomości naturalne jest sprawdzanie, czy pasujecie do siebie i czy chcecie kontynuować relację.

Różnica polega na tym, czy brak deklaracji jest wspólnie zaakceptowanym etapem, czy sposobem na uniknięcie niewygodnej rozmowy.

Jeżeli obie osoby mówią wprost:

• chcemy się dalej poznawać;
• na razie nie ustalamy wyłączności;
• nie wiemy jeszcze, czy powstanie z tego stały związek;

sytuacja może być całkowicie uczciwa. Każda strona zna zasady i może zdecydować, czy taki układ jej odpowiada.

Inaczej wygląda relacja, w której jedna osoba zachowuje się jak partner: jest dostępna, lojalna, wspiera, rezygnuje z innych znajomości i zaczyna planować przyszłość, podczas gdy druga korzysta z tej bliskości, ale nie chce powiedzieć nawet, czego właściwie szuka.

W modelu miłości opisywanym przez prof. Bogdana Wojciszkego intymność, namiętność i zobowiązanie są odrębnymi składnikami relacji. Oznacza to, że bardzo silna chemia i bliskość nie muszą automatycznie oznaczać gotowości do trwałego zaangażowania.

Dlatego częste wiadomości, seks, wspólne weekendy czy czułe słowa nie odpowiadają jeszcze na najważniejsze pytanie: czy oboje świadomie wybieracie tę relację?

Ile można czekać na jasną deklarację?

Nie istnieje uniwersalny termin, który sprawdza się w każdej relacji. Dużo ważniejsze od samego kalendarza jest to, jak intensywna stała się znajomość i jakie decyzje już od niej zależą.

Po pięciu spotkaniach rozłożonych na trzy miesiące sytuacja wygląda inaczej niż po trzech miesiącach, podczas których widujecie się cztery razy w tygodniu, nocujecie u siebie i wspólnie planujecie urlop.

Badania nad podejmowaniem decyzji w relacjach sugerują, że bardziej świadome decydowanie o kolejnych etapach wiązało się z większym deklarowanym zaangażowaniem i satysfakcją niż bierne „wślizgiwanie się” w kolejne zobowiązania. Nie oznacza to, że każdą znajomość trzeba szybko definiować. Pokazuje jednak, że jasne decyzje są czymś innym niż pozostawanie w układzie tylko dlatego, że trwa już od dawna.

Przydatniejsza od sztywnej daty jest więc taka ocena:

Sytuacja	Co warto sprawdzić	Co zrobić
Dopiero się poznajecie i było kilka spotkań	Czy oboje chcecie kontynuować znajomość	Nie wymuszaj definicji, ale obserwuj wzajemność
Spotkania są regularne i pojawiła się bliskość	Czy spotykacie się także z innymi osobami i czego każde z was szuka	Porozmawiaj o intencjach i wyłączności
Zachowujecie się jak para i planujecie przyszłość	Czy oboje nazywacie kierunek relacji podobnie	Nie odkładaj rozmowy tylko ze strachu przed odpowiedzią
Kilka razy pytałeś lub pytałaś o przyszłość i nadal słyszysz tylko „nie wiem”	Czy istnieje konkretny powód zwłoki i czy cokolwiek się zmienia	Ustal własną granicę czekania
Druga osoba oczekuje wierności, ale sama nie chce żadnych zobowiązań	Czy zasady są wzajemne	Nie zgadzaj się na jednostronny układ

Najważniejsze pytanie nie brzmi więc: „czy minęły już trzy miesiące?”, ale: „czy dzięki kolejnym tygodniom wiem o naszej relacji więcej niż wcześniej?”

Jeżeli odpowiedź brzmi „nie”, sam upływ czasu prawdopodobnie nie rozwiąże problemu.

Po czym poznać, że relacja naprawdę zmierza do związku?

Zdrowe rozwijanie relacji zwykle przynosi stopniowo więcej pewności, nawet jeśli oficjalna deklaracja nie pojawia się od razu.

Dobrym sygnałem jest sytuacja, w której druga osoba:

• sama inicjuje spotkania;
• planuje je z wyprzedzeniem;
• nie ukrywa waszej znajomości;
• dotrzymuje ustaleń;
• potrafi powiedzieć, czego obecnie chce;
• uwzględnia cię w coraz dalszych planach;
• nie oczekuje od ciebie więcej, niż sama daje;
• po trudnej rozmowie wraca do tematu;
• szanuje twoją potrzebę jasności.

Nie oznacza to, że musi od razu wiedzieć, czy chce wspólnego mieszkania, ślubu albo dzieci. Powinna jednak umieć powiedzieć coś bardziej konkretnego niż powtarzane miesiącami „zobaczymy”.

Inaczej wygląda relacja, która utknęła.

Niepokojące jest szczególnie to, gdy słyszysz dużo ciepłych słów, ale za nimi nie idą żadne decyzje. Spotkania odbywają się wyłącznie wtedy, kiedy drugiej osobie pasuje, wspólne plany kończą się na najbliższym weekendzie, a każda próba rozmowy o przyszłości zostaje zamieniona w żart albo oskarżenie o wywieranie presji.

Badania nad asymetrycznym zaangażowaniem pokazują, że w części par poziom zaangażowania partnerów może znacząco się różnić. Dlatego nie wystarczy pytać, czy relacja jest intensywna. Trzeba również sprawdzić, czy obie osoby inwestują w nią w podobnym kierunku.

Szczególnie ważne jest odróżnienie faktów od własnych interpretacji.

Fakt:

„Spotykamy się od kilku miesięcy, ale partner odmawia rozmowy o wyłączności”.

Interpretacja:

„Pewnie bardzo mnie kocha, tylko poprzedni związek sprawił, że boi się bliskości”.

Interpretacja może być prawdziwa. Może też nie mieć nic wspólnego z rzeczywistością. Decyzje dotyczące własnego życia lepiej podejmować na podstawie tego, co ktoś rzeczywiście mówi i robi, a nie na podstawie najlepszej możliwej wersji jego motywacji.

Jak porozmawiać o związku bez deklaracji?

Rozmowa o statusie relacji nie musi przypominać ultimatum. Jej celem jest ustalenie, czy dwie osoby budują podobną przyszłość.

1. Najpierw ustal, czego chcesz

Zanim zapytasz drugą osobę, sam odpowiedz sobie na kilka kwestii.

• Czy chcesz związku?

• Czy zależy ci na wyłączności?

• Czy obecny model znajomości rzeczywiście ci odpowiada?

• Czy jesteś gotów lub gotowa pozostać w nim jeszcze przez dłuższy czas?

Jeżeli sam nie wiesz, czego potrzebujesz, łatwo zaakceptować każdą niejasną odpowiedź tylko po to, żeby nie stracić kontaktu.

2. Zacznij od faktów

Zamiast:

„Ciągle mnie zwodzisz”.

lepiej powiedzieć:

„Spotykamy się regularnie, spędzamy razem większość weekendów i ta relacja stała się dla mnie ważna. Chcę wiedzieć, czy ty również widzisz ją jako coś, co ma zmierzać do związku”.

Pierwsze zdanie prowokuje obronę. Drugie jasno pokazuje problem.

3. Zapytaj o decyzję, nie tylko o uczucia

Pytanie „co do mnie czujesz?” może przynieść odpowiedź:

„Bardzo cię lubię”.

I nadal niczego nie wyjaśnić.

Znacznie bardziej konkretne są pytania:

• „Czy chcesz budować ze mną związek?”

• „Czy chcesz, żebyśmy byli wyłącznie ze sobą?”

• „Czy widzisz tę relację jako coś stałego, czy raczej jako luźną znajomość?”

„Jeżeli nie jesteś gotowy lub gotowa, czego konkretnie potrzebujesz, żeby podjąć decyzję?”

Można mieć silne uczucia i jednocześnie nie chcieć związku. Dla drugiej osoby ta różnica ma ogromne znaczenie.

4. Nie tłumacz odpowiedzi za partnera

Jeżeli ktoś mówi:

„Nie chcę teraz związku”,

nie zamieniaj tego automatycznie w:

„Chce związku, tylko musi się oswoić”.

Jeżeli mówi:

„Nie wiem”,

nie zakładaj od razu:

„Na pewno mnie wybierze, jeśli dam mu jeszcze trochę czasu”.

Ludzie mogą zmieniać decyzje. Nie oznacza to jednak, że trzeba organizować swoje życie wokół możliwości, że kiedyś do tego dojdzie.

5. Jeżeli potrzebny jest czas, ustalcie jego sens

Samo „daj mi jeszcze trochę czasu” niewiele zmienia.

Znacznie ważniejsze jest:

• dlaczego ten czas jest potrzebny;
• co ma się w jego trakcie wyjaśnić;
• czy zasady relacji pozostają wzajemne;
• kiedy ponownie wrócicie do rozmowy.

Możesz powiedzieć:

„Rozumiem, że dziś nie masz pewności. Dla mnie pozostawanie w tym układzie bez końca nie jest jednak dobre. Dajmy sobie trochę czasu i wróćmy do tej rozmowy w konkretnym terminie. Jeśli nadal będziemy chcieli czegoś innego, podejmę decyzję dotyczącą mojego udziału w tej relacji”.

To nie jest wymuszanie deklaracji. To informacja o własnych granicach.

Granica to nie to samo co ultimatum

Ultimatum próbuje sterować cudzą decyzją:

„Masz powiedzieć, że jesteśmy razem, inaczej pożałujesz”.

Granica opisuje twoją decyzję:

„Nie chcę dalej budować relacji, w której nie ma wyłączności ani jasnego kierunku”.

To istotna różnica.

Nie możesz zmusić drugiej osoby do gotowości na związek. Możesz natomiast zdecydować, czy relacja oferowana przez nią jest relacją, której ty chcesz.

Problem zaczyna się szczególnie wtedy, gdy zasady działają tylko w jedną stronę. Ktoś może mówić:

„Nie jesteśmy parą, ale nie chcę, żebyś spotykała się z kimś innym”.

Takie oczekiwanie wymaga rozmowy. Jeżeli jedna osoba ma ponosić wszystkie koszty zaangażowania, druga nie powinna zachowywać pełnej swobody i jednocześnie korzystać z przywilejów związku.

Przewlekła niepewność nie jest też emocjonalnie obojętna. W badaniu podłużnym przeprowadzonym w specyficznych warunkach pandemii COVID-19 niepewność dotycząca relacji wiązała się z różnymi wskaźnikami obciążenia psychicznego. Nie oznacza to, że sam brak deklaracji powoduje problemy psychiczne, ale pokazuje, że długotrwała niepewność w ważnej relacji może realnie obciążać.

Zostać, dać więcej czasu czy odejść?

Zostań i spokojnie rozwijaj relację, jeżeli oboje chcecie podobnego kierunku, a różnica dotyczy głównie tempa. Druga osoba nie unika rozmowy, jej zachowanie jest spójne ze słowami i widzisz stopniowy postęp.

Daj ograniczony czas, jeżeli partner ma konkretny powód niepewności, potrafi o nim rozmawiać i sam proponuje sposób dalszego działania. Czas powinien coś wyjaśniać, a nie jedynie przedłużać identyczną sytuację.

Rozważ wycofanie się, jeżeli po kolejnych szczerych rozmowach nadal nie ma żadnej jasności, twoje potrzeby są wyśmiewane albo przedstawiane jako problem, a wszystkie korzyści nieokreślonej relacji trafiają głównie do drugiej osoby.

Tak samo potraktuj sytuację, w której zaczynasz odkładać własne życie: rezygnujesz z innych znajomości, ważnych planów, przeprowadzki czy decyzji dotyczących rodziny tylko dlatego, że „może za chwilę coś się zmieni”.

Związek bez deklaracji nie ma jednej daty ważności. Ma jednak moment, w którym czekanie przestaje być cierpliwością, a zaczyna oznaczać rezygnację z własnych potrzeb.

Nie pytaj więc wyłącznie: „ile jeszcze mam czekać?”.

Zapytaj również:

„Gdyby ta relacja przez kolejne pół roku wyglądała dokładnie tak samo jak dzisiaj, czy nadal chciałbym lub chciałabym w niej być?”

Odpowiedź na to pytanie często mówi więcej niż kolejna obietnica, że „kiedyś wszystko się wyjaśni”.

Źródła

• Bogdan Wojciszke, „Psychologia miłości. Intymność. Namiętność. Zobowiązanie”, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, wydanie poszerzone.
• Scott M. Stanley, Galena K. Rhoades i in., „Asymmetrically Committed Relationships”, „Journal of Social and Personal Relationships”, 2017.
• Jesse Owen, Galena K. Rhoades, Scott M. Stanley, „Sliding Versus Deciding in Relationships: Associations With Relationship Quality, Commitment, and Infidelity”, „Journal of Couple & Relationship Therapy”, 2013.
• Roi Estlein, Dikla Segel-Karpas, Roni Elran-Barak, „Relational Uncertainty, Interdependence and Psychological Distress During COVID-19: A Longitudinal Study”, „Stress and Health”, 2022.